Alle Geschiedenis Ooit – Grote Namen

00:00 Buiten is het kut. Binnen zit Claudia de Breij. 00:03 In de Claudia Show praat ik met gasten over de wereld zoals die is. En hoe we ermee om moeten gaan. En zoals die zou kunnen zijn. En hoe we onszelf daar een beetje vrolijk onder kunnen houden. De Claudia Show. 00:14 Elke week. 00:24 Dit is Grote Namen, een podcast van alle geschiedenis ooit... waarin Nienke de Jong, Arko en Jokie en ik, Tom Amoes... op zoek gaan naar het echte verhaal achter de grootste namen uit geschiedenis. Van koningen tot schurken en van wereldleiders tot vrijheidsstrijders. Hoe werden zij de grootste van de wereld? En is dat eigenlijk wel recht? MUZIEK En deze zomer gaan we het hebben over dubieuze namen. 00:55 Beroemde mensen uit de geschiedenis die nogal wat op een kerfstok hebben. Oplichters, vreemdgangers en mensen met donkerbruine politieke voorkeuren. De komende zes weken komen ze allemaal voorbij. Met in deze aflevering Catharina de Medici. 01:11 Ja, en in drie zinnen is dat de Italiaanse Nepo Baby die uitgroeide tot heerser van Frankrijk, de vrouw die de goede smaak naar de douche Frans bracht, maar ook verantwoordelijk wordt gehouden voor de bloedigste slagpartij in de Franse geschiedenis. 01:25 En op Instagram deelden jullie je kennis. Of in ieder geval wat jullie wisten over haar. Dat was uit een belangrijke Florentijns familie. Schoonmoeder van Mary, Queen of Scots. Familie van de Paus. De Bloedbruiloft. En zij is overal in de Europese geschiedenis. Ja, dat gaat blijken. 01:45 Ja, en dat verhaal dat begint in 1519, want dan wordt zij geboren inderdaad in Florence. En Catharina was dus een echte adellijke Nepo-baby. Haar vader was de hertog van Urbino en die heerste over Florence. En haar moeder was een nicht van François I, de koning van Frankrijk. 02:02 Maar... 02:03 Maar zij groeit dus op in die de Medici-familie. Nou, als je daar meer over wil weten... daar heb ik ooit een kloeke aflevering over gemaakt. Maar lang verhaal kort... zij zijn degene die alle grote Italiaanse kunstenaars hebben... betaald om een mooie werken te maken. Michelangelo en Donatello en alle andere... Ninja Turtles. Zeker, alle Ninja Turtles. Dus als jij een stap in Italië zet deze zomervakantie... dan kom je iets van de Medici tegen. Zeker als je richting Toscanen gaat. In die familie wordt zij geboren. 02:34 En zoals ik al zei, haar moeder was dus een nicht van François I, de koning van Frankrijk. Maar... 02:39 Haar ouders sterven als Catharina nog geen maand oud is. En ze heeft ook geen broertjes of zusjes. Dus dan is ze echt totaal alleen op de wereld. Ze gaat dan bij haar opa en oma wonen. Dan de Italiaanse kant van haar familie. Dus niet aan het Franse hof nog. Terwijl de Franse koning dat eigenlijk wel wilde. Ze is dus echt, ik vond het wel zielig, echt een soort eenzaam meisje. Geen ouders, je zit bij je opa en oma. Ja, wat moet je dan? Nou, dan moet je trouwen. Dat is wat je dan doet. Als ze 14 jaar oud is, wordt ze uitgehuwelijk aan Henri, de Dauphin van Frankrijk. 03:12 En zijn vader, Frans is de eerste, dat wordt dan echt een beetje een vaderfiguur voor haar. Ze gaat dus aan het Franse Hof wonen. En dat is eigenlijk wel een fijne plek voor haar. Eigenlijk hoort ze ergens bij, heeft ze een familie. En tussen Henri en haar gaat het eigenlijk ook. Prima, dat is jouw knik. 03:32 Ja, Fransva de eerste is ook echt dol op haar, toch? Ja. Dat gaat heel goed. 03:36 Dat gaat echt heel goed. Dus wel een klein side note verhaaltje over die bruiloft. Ik denk dat jij ook wel weet wat ik nu ga vertellen over die bruiloft. Dat er allemaal courtisanen op die bruiloft waren. En die doopten hun borsten in wijn. En die boden ze aan aan de mannen die op de bruiloft waren. Wat? Ja, en dat werd een hele orgie. Dus op een bruiloft van twee mensen van veertien... Ja, heel erg dans je reliaison, maar goed. 03:59 Het klinkt als een Frans feestje. Ik moet naar meer Franse huwelijken mee. 04:03 Ja, precies. Nou ja, weet ik uiteindelijk wat BNN nou is. 04:07 Dat is één groot Franse huwelijken, dat is waar. 04:10 Maar goed, zij trouwen dus. Dus je denkt, nou, kostje gekocht Kat en Bakkie, Harry en Katarine. Maar dat is helemaal niet zo. Want er is een kaper op de kust. En die vrouw wordt heel belangrijk. En die heet Diane de Poitier. Zij is een weduwe. Zij is van adel. Ze is 19 jaar ouder dan Harry. En zij wordt eigenlijk een soort van zijn docent. Zijn tutor. Weet je nog dat Macron? Die is natuurlijk ook getrouwd met zijn lerares. Die 20 jaar ouder is. Maar dan als minnares. 04:43 Ze is heel machtig. En ze is heel knap. 04:47 Ze wordt dus de leraar van Harry. En ja, zij worden hartstikke verliefd op elkaar. Ze leert hem niet alleen klassieke studies, maar eigenlijk wordt Diana Harry's vrouw. Maar alleen niet officieel, maar voor de rest in alles. En ze wordt ook een soort van zijn schaduw. Ze volgt hem overal waar hij gaat. Dus ja, het is een beetje Diana en Charles en Camilla. Er zijn te veel mensen bij dit huwelijk. Het is dus zelfs zo dat er is één kasteel dat Catherine heel mooi vindt. En dat geeft Henri aan Diana om daar te gaan wonen. 05:19 Nou, dat soort dingen. 05:21 Chateau de Chinenseau. Dat is supermooi. Daar ben ik twee jaar terug geweest. Dat is echt heel vet om te zien. Maar ja, dat is wel een ongemakkelijk verhaal eromheen. 05:29 Ja, dat je dat aan je minnares geeft en niet aan je eigen vrouw. Ja, en er is ook zo'n anekdote dat Harry dan gitaar speelde terwijl hij dan bij Diana op schoot zat. Waar iedereen bij was ook. Hij is er ook helemaal niet geheimzinnig over. Iedereen wist hiervan. 05:45 Freud had hier ook wel weer raad mee geweten. 05:48 Ja. En ondertussen is het probleem... Katrien krijgt maar geen kind. En die doet alles eraan om zwanger te raken. Maar dat lukt dus niet. En die drinkt dus zelfs ezelsurine... om haar vruchtbaarheid te bevorderen. Die heeft het niet gedaan. Ze geeft hem dus geen kind... En wat er ook nog bij komt is, ik zei dus al, we zeiden al, ze is familie van de Pauwers, Clemens de Zevende, dat was haar oom. En die zorgt ook de hele tijd voor een soort constante stroom aan geld richting Frankrijk, zodat ze daar ook blij blijven met Katharina. Maar Clemens de Zevende overlijdt en meteen stopt die geldstroom. 06:21 Dus ja, dan is het ineens. Ze krijgen geen geld meer van haar, ze krijgen geen kind van haar. Wat moeten ze met die Katharina nog? En Harry is natuurlijk eigenlijk verliefd op een ander, namelijk op zijn 19 jaar oudere juf. 06:30 De volgende staat al klaar. 06:32 Ja, dus het Franse Hof wil het huwelijk ongeldig verklaren. En dan gaat Catharina blijkbaar naar François I. En dan geeft ze een speech en dan zegt ze... 06:41 Ik leg mijn lot in jouw handen. En ik snap jou helemaal. Als jij zou zeggen, ik stuur je terug naar Italië. Want wat heb je nou aan mij? Maar weet dat ik helemaal aan jouw kant sta. Ik ben helemaal van jou. En François denkt, wacht even. Zij is heel loyaal aan mij. Dit is goed. Dus ik ga je dit niet aandoen. Ik ga je niet dat huwelijk ongeldig verklaren. Dan hou ik je nog wel even. Maar we hebben wel een probleem. Want we hebben wel een opvolger nodig. En wat ze dan gaan doen. Was het gekste verhaal wat ik in deze research heb meegekregen. 07:10 Diane, de minares van Henri, gaat Catharine helpen om een kind te krijgen. 07:16 Oh, gezellig. 07:16 Henri en Catharine moeten met elkaar naar bed. En Diane kijkt door een gaatje in de muur mee wat ze doen. En die gaat dan naar binnen en die zegt, nee, nee, zo doe je dat niet. 07:26 Dan vindt hij dat helemaal niet lekker. 07:27 Nou, echt wat ik vind! Die fluffte hem. Dit is geen grap. Die fluffte hem helemaal op tot het moment suprême. En dan mag zij er nog even bij. En zo krijgt Katharine tien kinderen. Wat? 07:40 Bij alle tien ook. 07:41 Ja, ik denk... 07:42 Maar is het dan ook dat het niet lukt hiervoor dat het gewoon niet gebeurde? Dat Henri hem gewoon niet omhoog kon krijgen bij haar? 07:48 Ja, of dat hij totaal geen interesse had in haar. Of dat ze überhaupt nooit met elkaar in bed lagen. Ik weet het niet, maar nu moest het. Dus Diana staat als een soort... 07:54 De koninklijke fluffer. 07:56 Ongelijk... Dat je de minnares van je man erbij moet vragen. 08:01 Wat een vernedering. 08:02 Erg hè? 08:04 Wel een hele productieve vernedering. Ja. 08:07 Dat wel. Trouwens, even tussendoor een leuk fun factje. Zij maakte dus ook het Excel van. Ze bracht allemaal goede dingen, zei ik in het intro. Naar Katrien. Want zij maakte van Frankrijk ook echt het modeland van Europa. Daarvoor was dat Italië. Maar zij was dus op dit moment ook degene die bepaalde wat er in Parijs gedragen werd. Zij droeg vaak een hele grote hoepelrok. Drie meter... Omvang, zeg maar. Hele grote pofmouwen, jurken bezaaid met padels en robijnen. En ze was degene die die witte kraag introduceerde. 08:39 En dat werd dus ook een ontzettende trend bij de Europese adel. En ook de hakschoentjes, want ze was heel klein. Dus ze was ook ingebracht. En ze was dus heel goed in feesten, blijkt. Waar dus ook theater opgevoerd werd en werd heel veel gedanst. Zij is degene die Frankrijk aan de vorken heeft geholpen. Want die nam ze mee uit Italië. Die hadden ze daarvoor niet. En zij introduceerde ook nieuwe groenten in Frankrijk. Mais, asperges, tomaten, sla. Dus ze heeft ook indirect de hele Franse keuken weer invloed. Grappig hè? Wauw. 09:08 Nou goed, ze krijgt dus tien kinderen, dus dat is geregeld. En dan is het 1547 en dan overlijdt François I. Maar dit betekent dus wel dat Henri nu de koning wordt. En ja, Catharina is koningin, maar goed, we weten dus allemaal inmiddels, de koninklijke fluffer is eigenlijk koningin. Diane is eigenlijk de koningin. 09:27 Nostradamus, dat was dus een van de adviseurs van Catharina. En die zegt dus in 1555 al... de koning gaat dood en hij komt te overlijden in een slag. En het gebeurt. In 1559. 09:40 Daarover deze week meer. In Arco's aflevering. Klopt, ik heb een hele aflevering over Nostradamus gemaakt. Dus ik wist al dat dit ging gebeuren. 09:47 Nee. 09:50 De naam is heel erg synoniem voor toekomstvoorspellingen. Maar hoe komt dat dan? In die tijd waarin hij populair werd... en zijn voorspellingen ook werden geloofd... wat was dat voor tijd vol met oorlog en pest? Dat maakte mensen heel ontvankelijk voor wat hij schreef. Maar ook zijn eigen achtergrond als medicus en astrolog... is onwijs fascinerend. Het is echt een heel bijzonder leven met een heel lang staartje. 10:17 Nou, dat allemaal deze week op Podimo. 10:19 En Harry overlijdt dus ook, zoals Nostradamus heeft voorspeld, in 1559 op een toernooi. Splinter in zijn oog. Lullig einde. Nou ja, en hoe gaat het dan verder met Katrien? 10:30 MUZIEK 10:34 De koning is dood. Lang leefde koning. En de koning is in dit geval François II. Dat is de oudste zoon van Catharina en Hendrik. En dan denk je nu. Dit is het moment waarop Catharina eindelijk kan laten zien wat ze waard is. Haar jonge zoon is aan de macht. Met, moeten we zeggen. Haar schoonddochter. Mary Queen of Scots. 10:55 Ja, dat is ze. 10:56 En je zou dan denken. Dit is het moment waarop Catharina dan eindelijk de zwarte koningin wordt. Dat is haar reputatie in de geschiedenis. 11:04 Nee. Ze begint nu alleen maar zwart te dragen. Dat is waar de bijnaam vandaan komt. Ze zal de rest van haar leven rauw kleding voor haar man dragen. Maar ze wordt niet ineens een grote speler aan het hof. Want dat zijn de giezers. 11:19 Ja, daar zijn ze. 11:21 Dat zijn eigenlijk de ooms van Mary Queen of Scott. Want zij heeft een Franse moeder. En het is dus nu haar familie die aan invloed wint. En die Gieses, dat zijn ultrakatholieke hardliners. En zij bepalen nu het beleid. En Catharina is dan eigenlijk alleen maar een soort adviseur... maar leert nu wel een beetje het spel spelen. Moet nu wel een soort van politieke manoeuvres gaan doen... om überhaupt nog in de picture te blijven aan het hof. En dat doet ze al heel slim. 11:52 Ze geeft zichzelf een titel die ervoor niet gebruikt werd in Frankrijk... Want hiervoor was de moeder van de koning, dus de voormalig koningin, werd moeder van de koning genoemd. Dat was de officiële titel. Maar zij introduceert de titel koningin moeder. Waar dus koningin vooraan staat. Dat geeft dan wat andere status dan gewoon, ja ik ben gewoon zijn moeder. 12:18 Zoals op het schoolplan had ik zeggen, Kees zijn moeder. Dit is moeders Kees. Nee, Kees zijn moeder. 12:24 En ook nog wel belangrijk om te zeggen hoe de politiek nu werkt in Frankrijk. Je hebt dus de Guises aan het hof. En je hebt ook nog een andere belangrijke partij. En die staan onder leiding van Antoine, de koning van Navarre. En dat is wat nu Baskeland is. Wat heel van Baskeland is. 12:43 En zij staan dus sympathiek tegenover de protestanten. Want we zitten weer midden in de reformatie. Protestanten, katholieken, vechten elkaar de tent uit. En je hebt dus de guises, dat zijn de katholieken. Het huis dat een ademacht is in de Navarre. De Bourbons, dat is die familie. Die zijn dan de protestantse kant. Maar ze zijn allebei prinsen van den bloeden. Wat inhoudt dat je dus met bloed gelinkt bent aan de koninklijke familie. Dus zij hebben eigenlijk gelijk recht op invloed aan het hof. En dat gaat niet goed. 13:13 Nee, kruising waarop twee partijen voorrang hebben. Denk te hebben. 13:18 Maar dus de Guyzen zijn nu in controle. En de Bourbons worden een beetje buitenspel gezet. En de protestantse broer van Antoine wordt zelfs opgesloten. Antoine zelf is niet protestant, maar die is sympathiek tegenover. Die vindt, die mogen er wel zijn. Maar terwijl dus die breuklijnen aan het hof zichtbaar worden... sterft François al na een jaar koning te zijn. En komt de negenjarige Charles IX aan de macht. En dan maakt Catharina een dealtje. Nu gaat ze een stap naar voren zetten. 13:48 Ze sluit namelijk een deal met de Bourbons. Ze laat die broer van Antoine weer vrij. En in ruil daarvoor krijgt zij het regentschap over haar zoon. 13:57 Kijk. 13:58 Dus zij... wordt nu eigenlijk gewoon de bondgenoot van de, niet de protestantse, maar de protestantsvriendelijke factie aan het hof. En haar controle over haar zoon wordt eigenlijk absoluut, zelfs wanneer hij meerderjarig wordt, dan zit zijn moeder de hele tijd boven van, nee schat, laat mij dat maar even doen. 14:17 Maar, ondanks de controle die ze dus heeft over hem... heeft ze niet de controle over de godsdienstspanningen in het land. Ze probeert heel erg te bemiddelen tussen protestanten en katholieke leiders. Heeft goede contacten met de Bourbons, terwijl ze zelf katholiek is. En vaardigt zelfs een edict van tolerantie uit, waarin ze zegt van... De officieel beleid vanaf de kroon is... protestanten mogen er gewoon zijn. Maar de guises verstoren alles. Want in 1561 vallen ze een bijeenkomst van hugenoten... dus Franse protestanten, die vallen ze aan... en doden daarbij 74 mensen. 14:53 Puur alleen maar omdat het dus hugenoten zijn... die binnen de stadsmuren een religieuze bijeenkomst houden. En daarvoor worden ze gedood door de guises. En dat is het startschot van wat we dan achteraf de Franse oorlogen van religie zijn geworden. Dat is een slepend 30-jarig conflict dat aan 2 tot 4 miljoen Fransen het leven gaat. Holy shit, zo veel! Frankrijk heeft 15 miljoen inwoners op dit moment. Dat loopt dus heel erg heen, die schattingen. Maar het is wel echt in de miljoenen gaan hier over 30 jaar heen overlijden. 15:26 En ook echt buitenlandse machtenvechten mee. Dus heb je Philips de Tweede in Spanje. Die steunt natuurlijk de katholieke hardliners. Je hebt Elisabeth de Eerste in Engeland. Die steunt ook de huurgenoten. En ook Nederland natuurlijk. Die ook wel nog iets te maken heeft met de huurgenoten. En het zal dus de heerschappij van haarzelf en haar zoon totaal gaan bepalen, dit conflict. En ik zei al, Catharina probeert eerst vrede te bewaren. Maar in 1567 proberen huggenoten haar en haar zoon te kidnappen. En daarmee is het eigenlijk wel een beetje klaar. 15:57 Zo zou ze bewondering hebben uitsproken daarna over hoe de hertog van Alfa in Nederland tekeer ging had tegen de opstand. Dat gebeurt ook allemaal gelijktijdig. Dus de Spaanse furie, Catharina de Medici vindt dat helemaal mooi. 16:08 Twee duimen omhoog, ja. 16:11 En het is dus in die context van deze steeds bitter wordende oorlog dat Catharina een duistere reputatie begint te krijgen. Dus als zwarte koningin. Zo zou ze dan met magie en tovenarij het hof beïnvloeden. Natuurlijk met hulp van Nostradamus naast haar. En verspreiden de hugenoten ook propaganda over haar. Over haar escadron volant. Haar vliegende squad. En dat zouden dan hofdames zijn. Die invloedrijke mannen moeten gaan verleiden. En dan met ze naar bed gaan. En dan in dat bed de geheimen aan ze ontwitselen. 16:44 Een beetje een bondgirl. 16:46 Ja, dat het echt een intelligent zou zijn. Dat is dus eigenlijk voornamelijk propaganda. Het is niet waar. Er is wel één geval bekend. Waarin ze er dus achterkomt. Dat een van haar hofdames een affaire had. Met Henri van der Vaag. En dat ze de zoon van de inmiddels overleden. Antoine van der Vaag. Daarover later meer. Maar dat is het eigenlijk wel. Oké, dan wordt het 1572 en dan probeert Catharina opnieuw vrede te sluiten tussen de strijdende partijen door haar dochter Margaretha uit te huwelijken aan Henri van Navarre of Hendrik van Navarre, zo wordt hij ook wel genoemd. 17:20 En waar zijn vader dus sympathiek was tegenover protestanten, was hij er echt een. Dus je hebt nu Een protestantse prins die gaat trouwen met een katholieke prinses. En daarmee moet het klaar zijn. Dan hebben we vrede. 17:33 Wat wil je nog meer van me? 17:34 Ja, en dan dondert iedereen gewoon maar op. En dat huwelijk wordt natuurlijk groot gevierd in Parijs. Dus de hele elite van het land is bij elkaar in de hoofdstad... om het huwelijk en de vrede te vieren. En het huwelijk gaat in principe goed. En daarna zijn gewoon dagen feest. Maar daarna gaat het mis. 17:53 Een van de Guises, we doen even een stapje terug, was een paar jaar eerder namelijk vermoord. En hoewel de dader gevonden was, verdachten de Guises de protestantse edelmaan Caspar de Coligny ervan de opdracht gegeven te hebben. Interessant feitje over Caspar de Coligny is dat hij de vader is van de vierde vrouw van Willem van Oranje. 18:12 Oh ja, dat is ook een colonie natuurlijk. 18:14 Dus dat is weer allemaal korte lijntjes. Maar die colonie wordt vrijgesproken. Maar een week na het huwelijk wordt hij in Parijs neergeschoten. En hij overleeft het alleen maar omdat hij dan net bukt om zijn veter te strikken. Heel lullig. Maar dan wordt hij alleen maar in zijn arm geraakt. En daardoor overleeft hij het. En de leiders van de huurgenoten zijn natuurlijk woedend en eisen dat er iets gebeurt. Want iemand, waarschijnlijk de Gieses, hebben geprobeerd om een van hun leiders om te leggen. 18:46 En zo niet, dan kunnen de katholieken hun vrede wel vergeten. En koning Charles en zijn moeder zitten nu in een onmogelijk spagaat. Als ze doen wat de hugenoten willen... komt Parijs en katholieke hardliners als de guises tegen hen in opstand. En als ze niet naar de hugenoten luisteren... gaat de oorlog gewoon weer verder. En dus kiest iemand ergens in dat koninklijke overleg... waar zowel de koning als zijn moeder, die totaal onder zijn invloed staat... en allemaal andere ministers en adviseurs natuurlijk bij zijn... kiest ervoor om iets heel drastisch te gaan doen. 19:19 Ze gaan alle aanvoerders van de huurgenoten, die op dat moment dus allemaal in de stad zijn, pakken en doden. En dat betekent dus eigenlijk dat de vrede waar Catharina voor gewerkt had, er niet komt. En de kolonie is de eerste op de lijst en daarna volgen eigenlijk alle andere protestantse edellieden. Maar het volk van Parijs is sowieso een beetje opgevokt. Het zijn voornamelijk katholieke mensen daar in de stad. Die zien dit natuurlijk gebeuren in de vroege ochtend. Worden al die mensen omgelegd. 19:51 En die denken... 19:54 het jachtseizoen op de protestanten is geopend. Dus die beginnen een slachtpartij. En dat gaat de geschiedenis in als de Sint-Partolomeus-nacht. En zij gaan dus van deur naar deur naar mensen die hun buren waren, vrienden, familie. Alle protestanten in de stad worden opgejaagd en vermoord. Het is echt een soort orgie van geweld. Ze gaan deur tot deur. Buurman dood buurman. Oude fetes worden uitgevochten. En hele wijken gaan in vlammen op. 20:25 De slagpartij duurt drie dagen. En lijken stapelen zich gewoon op in de straten. En er gewoon niks mee. En Hendrik van Navara overleeft alleen omdat Catharina hem dus de kans geeft om weg te komen. En niemand anders. En in totaal komen er tussen de 2000 en 30.000 mensen om. 20:44 In Parijs en ook in de rest van Frankrijk. Want dit geweld verspreidt zich door het hele land. En ja, hiermee krijgt Catharina dus niet al de beste reputatie. Want het idee is, jij bent de macht achter de troon. Dit is onder jouw toezicht gebeurd. Dus jij zal de opdracht hebben gegeven voor deze hele slagpartij. Terwijl het eigenlijk dus niet dat ik het goed wil praten dat ze die huurgenoten uitschakelt. Dit was niet helemaal het plan. 21:07 Nee, dat is wel een beetje Project X onder de... 21:09 Onder de slagpartijen. Dus dat geeft haar eigenlijk een hele thuisere reputatie voor de rest van de geschiedenis. 21:21 Ja, voordat Arco daarover verder gaat, wil ik jullie vertellen. Wij van Alle Geschiedenis Ooit staan dit najaar in een theater. Met onze grote namen Theater Tour. Het wordt ontzettend tof. We zijn hem as we speak in elkaar aan het zetten. En wij zijn zelf heel erg blij met hoe het allemaal gaat worden. Het wordt heel leuk. En we zouden het heel leuk vinden om jou in het theater te zien. 21:43 Nu zijn er al wat theaters behoorlijk uitgekocht. Ik noem een Amersfoort. Ik noem een Zwolle. Ik noem een Leiden. En Delft moet je echt snel zijn. Als daar nog kaarten voor zijn. Maar als je bijvoorbeeld nog naar ons wil komen kijken. Kom dan bijvoorbeeld naar Heerlen. Kom naar Sneek, naar Roosendaal, Den Helder. Je ziet, we doen ook gewoon alle hoeken van het land aan. Kom vooral bij ons kijken. Dat vinden we ontzettend leuk. Onze speellijst vind je op onze Instagram pagina. En als je er dan bent, kom na de hand even gooi zeggen. Dat vinden we alleen maar leuk. Dus we zien jullie heel graag bij onze theatertour dit najaar in het theater bij jou in de buurt. 22:19 Terug naar de bloedige straten van Parijs. Charles de Negere, de zoon van Catharina, is nog koning. Alleen, hij wordt geplaagd door wroeging. Het is echt traumatisch. Het is het meest traumatisch voor de mensen die dat hebben meegemaakt. Maar voor hem is het ook, wat hebben we gedaan? Wat hebben we ontketend? Zijn gezondheid is al heel zwak. Hij heeft tuberculosis. En deze stress en deze trauma's helpen daar niet bij. 22:48 Dus moeten we even een uitstapje maken naar Polen. Want de Poolse koning Sigismund August II is overleden. Nou en, dat is voor dit verhaal niet relevant, maar dat is het wel. Want de Poolse adel en de kerk zoeken een nieuwe vorst. En dat gaan ze via een soort verkiezing doen. 23:08 Ja, precies. Wie heeft de X-factor? En het is ook voor die tijd best wel een uniek systeem. En ze kiezen dus in 1573 voor Henri van Valois. Dus de broer van Charles en dus een andere zoon van Catharina. Hij was de hertog van Anjou en hij wordt dus van het broertje, de sper, de reserve, wordt hij de koning van Polen. En daar heeft Catherine ook heel hard voor gewerkt, omdat haar lievelingszoon, want dat was hij bij uitstek, een kroon te laten krijgen. 23:43 Er zit wel een addertje onder het gras, want de Polen laten Henri een eet zweren. De zogenaamde articuli Henrikowski. Leuk. Ik spreek het vast verkeerd uit, maar het klinkt heel gezellig. De Henrikse artikelen, zullen we maar zeggen. Het is een garantie dat de adel, de edelen de macht hebben eigenlijk. En de koning daar vrij symbolisch boven staat, maar dus eigenlijk niet heel veel daadwerkelijke macht heeft. Ja, Henri heeft dat getekend, want dat was de deal. Maar hij accepteert dat helemaal niet. En die Poolse adel heeft hier niks mee. 24:14 En hij gaat het ook niet formeel bevestigen dat dit de afspraak is. En is dit afgesproken? Ja, ik teken dat nog wel een keer, leg maar een la. Dus in januari 1574 komt hij aan in Polen. En hij wordt in februari gekroond in Krakau op het Wawelkasteel. 24:34 Maar hij zit daar maar vier maanden. Want dan 30 mei 1574 sterft dus Charles IX. Hij is ook kinderloos. 24:44 En ja, wie moet dan de Franse kroon krijgen? 24:48 En Catharina overleeft al die zoons van haar maar gewoon. 24:51 Zeker, zij is echt een overlever. Maar hij is de favoriete zoon. En hij is helemaal niet gelukkig met zijn Poolse functie, met zijn Poolse aanstelling. 25:01 Maar koningschap is niet per se een baan waar je ontslag van neemt. 25:04 Nee, precies. Het is niet bij een voetbalclub dat je een transfer maakt. Nee. Maar dat ziet hij toch anders, onze Henri. Want in de nacht van 18 op 19 juni vlucht hij s'nachts dus stiekem uit Krakau. En iedereen ligt gewoon te slapen natuurlijk in het kasteel. En hij rijdt gewoon op zijn paard de grens over. En de Polen worden wakker. Wat? 25:24 Waar is onze koning? Had de pof geplaatst. 25:26 Het is voor hen natuurlijk ook een ontzettend gezichtsverlies. Dus ze geven hem nog wel formeel de tijd om terug te keren. Dus je hebt een deadline. 12 mei, 1575. Moet je terug zijn, hebben we het nergens meer over. Maar hij komt nooit meer terug. Hij zag het gewoon. Oké, ik kan geen koning van Frankrijk worden. Anders is mijn broer, dan doen we maar Polen. Maar op het moment dat het beschikbaar wordt. Maar dat is dus uiteindelijk de enige zoon uit het Valois-geslacht. Dus een van Catharina's kinderen. 25:52 Wiens macht buiten de Franse landgrenzen rijkt. Alleen het is niet echt reclame voor het Valois geslacht als je bij de minst of geringste op mogelijkheid een peert. Zoals Ronald Koeman zei toen hij van PSV naar Valentia gaat. De trein naar Valentia komt maar één keer voorbij. Leuk dat je deze nog even... Nou, Henri wordt dus Henri de Derde. Zijn vader was natuurlijk Henry II. Maar hij maakt zich zwaar impopulair meteen aan het Franse Hof. En dat komt vooral door zijn mignon. 26:23 Oftewel de minions. En mignon betekent natuurlijk de lievelingetjes. En dat is een groep, een tiental of twaalftal laagadelijke mannen. Dat is ook heel belangrijk. Dus ze komen niet uit de boosste regionen van de elite. Laagadelijke kerels. En het is een beetje zo'n rockband uit de jaren tachtig. Zo'n Mudley Crew achter. Ze zijn allemaal overdreven gepoederd. Haar in de krullen en pruiken. Heel veel parfum. Hele grote overdreven plooikragen. Oorbellen. 26:53 Heel veel sieraden dragen ze. En die gaan tekeer. Dus... Orgies, het duelleren, de baggenalen. En op een Parijs pamflet worden ze omschreven als hoeren uit een bordeel. Mensen spreken er echt schande van. En hij geeft zijn mignon ook enorme cadeaus van de Nieuwe Koning. Dus kastelen, gouverneursposten, adellijke titels... En zij vormen ook de entourage. Zij blokkeren de toegang voor iedereen daarbuiten naar de koning. 27:24 Dus die ouder en hogere adel die denkt dit is niet de bedoeling. Dit kan niet de bedoeling zijn. Dus er komen ook allemaal geruchten dat zij een soort homoseksuele kring rond de koning vormen met z'n allen. Wat een soort bedoeld was als kwaadwillende propaganda. Om hem en hen in een paar daglichten te stellen. Waarbij wel moet gezegd worden. Dat de favoriet van de mignon. Jacques de Caillou. In 1578 gewond raakt bij een duel. En een maand later overlijdt. En Henri wil niet bij zijn sterfbed weg. 27:55 En bewaart een lok van zijn haar. Het was een innige vriendschap. Een hele innige vriendschap. Maar goed. 28:03 Het houdt ze bezig in Frankrijk. En dat... mond uit in het meest dramatische moment het duel van de Mignon, 26 april 1578. Dus er komt een enorme ruzie tussen Henri's Mignon en de kring rond de hertog van Guise. Daar zijn ze weer, een van de Guise. En het wordt een enorm duel, dus niet alleen tussen twee man, maar allerlei Mignon en Guise aanhangers beginnen met elkaar te duelleren. 28:30 Ik zie nu echt zo vormen, de hoge adel, het oude geld in hun rode ribbroek op hun paard. En dan die mignons met die poederpruiken, helemaal fancy. 28:38 Een soort Quentin Tarantino-achtige schietpartij met elkaar. Sterven drie man, twee anderen raken zwaargewond en Frankrijk is in shock, want dit is zo niet chique. Dit is ook het moment dat Henri duelleerde op straffen des doods, wat een beetje ironisch is, verbiedt. 28:55 Ja, en voor de katholieken was dit het teken van het hele hof is in moreel verval, goddeloos. En voor de protestanten is dit natuurlijk het bewijs dat de Valois monarchie rot van binnen uit is. Want als dit is hoe de katholieken denken het land te leiden, weet je wel... En dan doet Henri iets wat zeer tegen de wens... en tegen het advies van zijn moeder, Catharina, in is. In december 1588 laat hij de twee belangrijkste broers kies... de hertog en de kardinaal vermoorden bij het Chateau de Blois. 29:27 En Catharina ligt al op haar sterf. Ze is heel ziek. Klein spoiler. En ze wilde hem dus met klem adviseren. Doe dat nou niet. We hebben weer oorlog, toch? Ja. 29:38 Ja, en hij slaat haar advies in de wind. En het is ook echt... In Parijs triggert dit een opstand. Net niet de revolutie, maar wel mensen zijn woedend. De paus dreigt met excommunicatie. En in dit tumult sterft Catharina ook in januari 1589. Dus ze maakt nog wel alles waar ze de hele 60 jaar lang voor gewerkt heeft... om haar familie, haar zoons aan de macht te krijgen... ziet ze nog net zo, want ze ziet al meteen, dit gaat helemaal mis. 30:09 Maakt nog niet mee dat het misgaat, maar ze ziet wel dat het kantelt. Dus ze heeft het zien aankomen en na haar dood gaat het heel snel. Want Henry III is dus geïsoleerd... en hij moet dus een alliantie aangaan met zijn protestantse schoonzoon... Hendrik van Navarra. En dan als hij zich klaarmakt 1 augustus 1589... om Parijs weer te pacificeren, zou ik maar zeggen... komt er een jonge monnik, Jacques Clément... en die zegt, ik heb belangrijke papieren voor de koning. 30:40 Dus die levert die af. En dan zegt hij, ik heb ook een geheime boodschap voor u. En waarop de Henri zegt tegen de wachters... ga de verlaten zaal of doe een paar stappen achteruit... geef me wat privacy... En de monnik pakt een mens en trekt een dolk, zeg maar. En hij steekt de koning dood. Hij wordt daarna zelf ook afgemaakt door de wachters. En daarmee eindigt het huis Valois. 271 jaar, tien koningen. En het eindigt dus met een monnik met een dolk. Echt heel erg de godfather-achtig. 31:12 En op zijn sterfbed wijst Henri nog Hendrik van Navarra aan als zijn opvolger. Die Henri IV wordt. En hij wordt de eerste koning van het huis Bourbon. 31:22 Alleen hij is dus protestant. En Frankrijk is dus katholiek. En hij gaat zich voor de tweede keer van zijn leven bekeren. Zijn beroemde citaat is ook... Parijs is een miswaard. Het is natuurlijk ook weer zo aan hem toegeschreven. Het is wel heel mooi. Het is niet hard te maken. 31:40 Maar het Valois-huis is dus ingestort. Alleen Catharina's erfenis, haar netwerk... hangt nog steeds boven Europa. Ze zal later ook de grootmoeder, de oma van Europa worden genoemd. François trouwde met Maria van Schotland, de Mary Queen of Scots. Elisabeth trouwde met Philips II van Spanje. Claudia trouwde met Karel III van Loteringen. Ook een belangrijke speler op het riskbord op dat moment. En Karel Maximiliaan trouwde met Elisabeth van Oostenrijk. 32:10 Een kleine Habsburgse connectie. 32:13 Dus eigenlijk in de jaren 60 en 70 van de 16e eeuw... hebben we dus de koningin van Schotland, de koningin van Spanje... en de hertogin van Lotharingen zijn allemaal haar dochters. Dus als wezen en als weduwe heeft ze... gewoon maximaal effect bereikt. Als pionnen op het Europese schaakbord. Mary Queen of Scots wordt natuurlijk onthoofd. Elisabeth van Spanje sterft jong. Maar we moeten respect hebben voor de ambitie. 32:42 En de zoon van Mary Queen of Scots komt uiteindelijk op de troon in Engeland. Dan heb je ook weer een klein zoon van haar. 32:48 Ja, en jij noemde het al, er was ook cultureel een enorm beslissend iemand voor de Europese cultuur. Want dus die mode, de renaissance kunst met de tapijten, de valuat tapijten, die kun je nog zien in het officie in Florence. Over dat huis, ook in ons nieuwe boek heb ik een hoofdstuk geschreven. Ja, ze zit natuurlijk in onze serie Discutabele Namen. 33:12 Maar ik vind wel, dat wordt de zwarte serpent genoemd. De Italiaanse werd ze genoemd. Dat was echt een scheldwoord. 33:19 We zeiden ze spugend van de Italiaanse. 33:22 Madame Serpent. De zwarte koningin. Maar die Sint-Bortolomeus-nacht, die wordt heel erg aan haar toegeschreven. 33:30 En dat is wel waarom ze in dit lijstje zit. Waarvan ik wel zo... 33:36 Oepsie-foutje. Maar het is wel een slagpartij van maximaal 30.000 man. 33:42 Is het echt hard te maken dat zij daar... 33:46 Nee. En ik denk ook niet dat die keuze door één iemand genomen is. Maar zij was onderdeel van de raad die dat besluit heeft gemaakt. Dus daarmee is ze wel mede verantwoordelijk. 33:56 Je kunt niet zeggen van... Ja, ze had heel veel invloed op haar zoon. En haar zoon deed eigenlijk alles wat ze zei. Behalve daar. Behalve toen. Dat klopt ook niet. 34:03 Nee, dat is waar. Maar ik moet wel zeggen dat heel veel van de dingen die later aan haar toegeschreven zijn... zijn heel veel hugonotische propaganda. Dus dat maakt het lastig om dat uit te plaatsen. Maar al met al denk ik dat het op zich... Het is indrukwekkend hoe ze zich staan tegen de houding tijd. Dat je dus echt van wees... 34:23 Uit Italië. Met een paus als oom. Op weg. Tot eigenlijk de machtigste koningin. Van de 16e eeuw. 34:32 Als vrouw in de 16e eeuw had je niet zoveel instrumenten. Nee. 34:35 Wat je kon is gewoon inderdaad handig trouwen. Je familieleden handig laten trouwen. Dat heeft ze ook optimaal gedaan. 34:42 Ik neig toch naar. Don't hate the player, hate the game. Ja. 34:46 En eten misoginieden waarschijnlijk op ons zit. Dat zou ook nog kunnen. 34:49 Ja. Dan was dit grote namen van de makers van Alle Geschiedenis Ooit. Wil je dat we het ook een keertje over jouw favoriete grote namen hebben? Stuur dan een mail naar post.allegeschiedenisooit.nl En wil je doorluisteren? Vandaag hebben we het bij Alle Geschiedenis Ooit op Odomo dus over Nostradamus. Ons artwork is van Esther Linke en muziek is van Klook. Dit was grote namen. Tot in de geschiedenis. 35:15 En nu komt, vind ik, de meest interessante en ook de beroemdste episode uit Nostradamus leven. Het gaat namelijk over haar man, koning Hendrik II. En hij heeft een katerijn geschreven. Die gaat als volgt. Je moet het nog steeds zien als een parafraserende vertaling. Want het is zo moeilijk om dat oud-Frans en die rare taalgebruik zo letterlijk te nemen. Maar het komt neer op... De jonge leeuw zal de oude overwinnen. 35:46 In een veldslag, in een enkel gevecht. Het zal zijn ogen doorboren in zijn gouden kooi. Twee wonden één. En een vrede dood zal hij sterven. Dus, oké. Op dat moment weet men de context natuurlijk nog niet. Maar dit is een van zijn vele kwadrijnen. Maar dan in 1559. Dus vier jaar nadat hij dit heeft geschreven. Organiseert Hendrik II een steekspel. Een toernooi. Te ere van een vredesverdrag en een huwelijk. 36:14 Waarbij ene Mary Queen of Scott ook aanwezig is. 36:17 Met haar cohort de jonggraaf Montgomery. En Nostedamus zou hem ook, en dus Katharina ook, op het hart hebben gedrukt. Ga rond je veertigste, dit is zijn veertigste verjaardag, geen, ik herhaal geen toernooiendeelnames aan. Maar ja, als je veertig wordt, je bent Hendrik II. 36:38 Hij zit natuurlijk midden in de midlife crisis. Natuurlijk gaat hij een toernooi doen. MUZIEK 36:51 De leukste Tour de France beleef je op de bank. Met de rode lantaarn natuurlijk. Gordijntjes dicht, natje koud. Vingegaard, seksas, god of toch die ene Sloveen. 37:02 Wij zijn er met de rode lantaarn. Vanaf de ploegentijdrit in Barcelona tot de aankomst op de Champs-Élysées. Luister de rode lantaarn nu in je favoriete podcastapp.